Trang trí bàn thờ ngày Tết thường theo nếp “đông bình tây quả”: bát hương ở giữa, đôi nến hoặc đèn hai bên, bình hoa đặt phía đông, mâm ngũ quả đặt phía tây, rồi thêm bánh chưng hoặc bánh tét, câu đối và cặp mía tùy vùng. Lau dọn bàn thờ cho xong rồi mới bày, thường là sau lễ ông Công ông Táo và trước lễ tất niên.
Báo Sức khỏe và Đời sống giải thích nếp “đông bình tây quả” khi bày bàn thờ ngày Tết theo lẽ tự nhiên: mặt trời mọc đằng đông, lặn đằng tây, cây ra hoa rồi mới kết trái. Nhà nghiên cứu văn hóa Phạm Đình Hải thì nói mỗi nhà cứ bày theo hoàn cảnh và quan niệm của mình, cốt nhất vẫn là lòng thành.
Đông bình tây quả: xác định bên nào là đông?
Đông, tây ở đây không tính theo la bàn đâu. Tính từ trong bàn thờ nhìn ra thì bên trái là đông, bên phải là tây. Thế nên mình đứng trước bàn thờ nhìn vào sẽ thấy bình hoa ở bên tay phải, mâm quả ở bên tay trái.
| Đồ thờ | Vị trí thường gặp |
|---|---|
| Bát hương | Chính giữa, không xê dịch khi bày thêm đồ |
| Đôi nến hoặc đèn | Hai bên bát hương |
| Bình hoa | Phía đông (bên phải người đứng nhìn vào) |
| Mâm ngũ quả | Phía tây (bên trái người đứng nhìn vào), đặt phía trước |
| Bánh chưng, bánh tét | Xếp cặp phía trước hoặc hai bên |
| Chén nước, chén rượu | Hàng trước bát hương |
Ban thờ nhỏ, không đủ chỗ bày “đông bình tây quả” thì nhiều nhà đặt luôn mâm ngũ quả chính giữa, phía trước bát hương, còn hoa để một bên. Chọn quả, xếp quả thế nào thì đọc bài mâm ngũ quả ngày Tết.
Trang trí bàn thờ ngày Tết miền Bắc và miền Nam
- Miền Bắc: cành đào hoặc bình cúc, lay ơn; mâm ngũ quả có chuối xanh, bưởi, phật thủ, quýt; bánh chưng xếp cặp. Nhiều nhà dựng hai cây mía hai bên bàn thờ, dân gian bảo đó là gậy để ông bà chống về ăn Tết, cũng là mong năm mới ngọt ngào.
- Miền Nam: mai vàng hoặc cúc; mâm quả có mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, thêm cặp dưa hấu đỏ; bánh tét xếp cặp.
- Nhà nào cũng bày được: đôi câu đối hay bức thư pháp treo hai bên, đèn thờ, nến mới, và tấm khăn trải bàn thờ đỏ viền vàng nếu có.
Chưa biết treo câu gì thì chọn trong bài câu đối Tết. Chọn hoa, chọn cành, cắm bình sao cho đẹp thì có bài cắm hoa ngày Tết.
Bày bàn thờ khi nào và theo thứ tự nào?
- Lau dọn, bao sái bàn thờ trước đã; khấn xin phép và tỉa chân nhang thế nào thì xem văn khấn lau dọn bàn thờ.
- Trải khăn, đặt bát hương về đúng chỗ cũ, rồi đến đèn, nến.
- Bày bình hoa, mâm ngũ quả, bánh chưng hoặc bánh tét, chén nước, chén rượu.
- Treo câu đối, dựng cặp mía nếu nhà có tục này. Mấy ngày Tết thì ngày nào cũng thay hoa, thay nước chén.
Thường thì nhà ta bày bàn thờ Tết sau 23 tháng Chạp (thứ Bảy, 30/01/2027) và xong trước lễ tất niên. Lời khấn cho hai lễ ấy nằm ở văn khấn ông Công ông Táo và văn khấn tất niên.
An toàn lửa và điện trên bàn thờ
- Để hương, nến xa rèm cửa, câu đối giấy và cành hoa khô; tối đi ngủ thì nhớ tắt nến.
- Đừng quấn dây đèn trang trí quanh bát hương, cũng đừng cắm dồn nhiều thứ vào một ổ điện.
- Bàn thờ cao thì đứng ghế chắc mà bày, có người giữ ghế; đồ nặng thì đặt chỗ vững.
Căn hộ nhỏ thì bày gọn thôi: một bình hoa, một đĩa quả, đôi nến điện, vậy là đủ trang nghiêm rồi. Muốn trang trí cả nhà cho có không khí Tết thì xem bài trang trí Tết nhà nhỏ.
_(1).jpg){kind=link}