Câu đối Tết là cặp hai vế dài bằng nhau, đối nhau về ý và thanh điệu, thường viết trên giấy đỏ treo hai bên cửa, bàn thờ hoặc phòng khách. Câu chúc bốn chữ như “An khang thịnh vượng” đứng một mình được, còn câu đối thì lúc nào cũng đi thành cặp: vế trên kết thúc bằng thanh trắc, vế dưới kết thúc bằng thanh bằng.
Ở đây có những câu đối Tết 4 chữ, 7 chữ quen thuộc kèm giải nghĩa, thêm vài câu mới cho năm Đinh Mùi 2027, và cách treo cho đúng chiều. Câu nào là câu cổ, câu dân gian thì có ghi rõ; câu nào do Sắp Đến Tết viết thì cũng đánh dấu riêng, để bạn biết nguồn trước khi dùng.
Câu đối khác câu chúc Tết ở điểm nào?
Câu đối cho ra câu đối phải đối nhau ở ba mặt. Đối ý: hai vế cùng một chủ đề, bổ sung cho nhau. Đối từ loại: cùng vị trí thì danh từ đối danh từ, động từ đối động từ. Đối thanh: thanh bằng (không dấu, dấu huyền) đối với thanh trắc (sắc, hỏi, ngã, nặng), thấy rõ nhất ở chữ thứ hai, thứ tư, thứ sáu và chữ cuối.
| Loại | Ví dụ | Cách dùng |
|---|---|---|
| Câu chúc bốn chữ | Vạn sự như ý | Một câu đứng riêng, hợp với thiệp, hoành phi, tin nhắn |
| Câu đối 4 chữ | Hoa khai phú quý / Trúc báo bình an | Hai vế treo thành cặp, hợp cửa nhỏ, kệ, góc bàn |
| Câu đối 7 chữ | Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ / Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh | Hai vế dài hơn, hợp cửa chính, phòng khách |
Câu đối Tết 4 chữ và ý nghĩa
| Vế trên | Vế dưới | Nghĩa và nguồn |
|---|---|---|
| Hoa khai phú quý | Trúc báo bình an | Hoa nở báo giàu sang, trúc báo tin bình yên. Câu Hán Việt cổ, rất phổ biến. |
| Niên niên như ý | Tuế tuế bình an | Năm nào cũng như ý, năm nào cũng bình an. Câu Hán Việt cổ. |
| Phúc như Đông Hải | Thọ tỷ Nam Sơn | Phúc lớn như biển Đông, thọ bền như núi Nam; hợp nhà có ông bà. Câu Hán Việt cổ. |
| Lộc xuân đầy cửa | Phúc Tết tràn nhà | Lộc mùa xuân đầy cửa, phúc ngày Tết tràn khắp nhà. Sắp Đến Tết biên soạn. |
| Nhà thêm ấm áp | Người đủ an vui | Lời chúc giản dị cho gia đình trẻ. Sắp Đến Tết biên soạn. |
Cần thêm bức chữ treo ngang ở giữa (hoành phi) thì chọn một câu chúc bốn chữ quen thuộc như “Cung chúc tân xuân”, “An khang thịnh vượng” hay “Vạn sự như ý”.
Câu đối Tết 7 chữ hay, dễ treo
| Vế trên | Vế dưới | Nghĩa và nguồn |
|---|---|---|
| Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ | Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh | Liệt kê những thứ quen thuộc của Tết xưa. Câu dân gian. |
| Thiên tăng tuế nguyệt nhân tăng thọ | Xuân mãn càn khôn phúc mãn môn | Trời thêm năm tháng, người thêm tuổi thọ; xuân đầy đất trời, phúc đầy cửa nhà. Câu Hán Việt cổ. |
| Mùi đến ruộng đồng xanh lúa mới | Xuân về làng xóm thắm hoa tươi | Chào năm Đinh Mùi với ruộng lúa, làng xóm. Sắp Đến Tết biên soạn. |
| Dê hiền gõ cửa mang xuân tới | Nhà ấm đón người chở phúc sang | Lấy hình ảnh con dê của năm Mùi, vui và dễ nhớ. Sắp Đến Tết biên soạn. |
| Năm mới bình an nhà đủ ấm | Xuân sang hạnh phúc cửa thêm vui | Chúc cả nhà bình an, hạnh phúc. Sắp Đến Tết biên soạn. |
| Buôn bán thuận hòa vui khách đến | Làm ăn tấn tới rộn xuân sang | Hợp cửa hàng, văn phòng. Sắp Đến Tết biên soạn. |
Chọn câu đối theo chỗ treo
- Bàn thờ gia tiên: chọn câu trang trọng, nghĩa rõ ràng như “Thiên tăng tuế nguyệt nhân tăng thọ / Xuân mãn càn khôn phúc mãn môn”, đừng treo câu đùa vui. Câu đối, bình hoa, mâm quả đặt ở đâu trên bàn thờ thì xem bài trang trí bàn thờ ngày Tết.
- Cửa chính, phòng khách: treo câu chữ quốc ngữ dễ đọc cho khách đến chơi hiểu ngay, như mấy câu năm Đinh Mùi ở trên.
- Nhà có ông bà: “Phúc như Đông Hải / Thọ tỷ Nam Sơn” vừa chúc Tết vừa chúc thọ.
- Cửa hàng, văn phòng: câu chúc làm ăn thuận lợi, giọng vui vui, đừng phô trương.
Phòng khách nhỏ thì một cặp câu đối khổ nhỏ đặt cạnh bình hoa là đẹp, treo nhiều câu một lúc lại rối mắt. Cách bố trí cả góc Tết có ở bài trang trí Tết phòng khách nhỏ.
Treo câu đối thế nào cho đúng chiều?
Câu đối chữ Hán xưa viết dọc, đọc từ phải sang trái, nên vế trên treo bên phải, vế dưới treo bên trái khi bạn đứng đối diện nhìn vào. Mẹo nhận nhanh: vế nào chữ cuối mang thanh trắc là vế trên. Có hoành phi thì treo chính giữa, phía trên hai vế.
Treo ngang tầm mắt, hai vế cân nhau, cách đều hai bên cửa. Dùng dây treo hoặc băng dính hai mặt loại dễ bóc cho khỏi bong sơn tường, và đừng treo sát đèn, nến hay chỗ thắp hương.
Mua, xin chữ hay tự viết câu đối?
Cuối năm, nhiều nơi mở hội chữ xuân, có các ông đồ ngồi cho chữ. Ở Hà Nội thì quanh Văn Miếu – Quốc Tử Giám lúc này đông vui lắm; định đi thì xem thêm bài du xuân Hà Nội 2027. Xin chữ về treo bàn thờ thì đọc kỹ câu, hỏi nghĩa cho rõ rồi hẵng mang về.
Tự viết cũng không khó, cứ đi bốn bước: chọn một chủ đề (gia đình, mùa xuân, công việc); viết vế trên sao cho chữ cuối mang thanh trắc; viết vế dưới cùng số chữ, từng vị trí đối từ loại với vế trên; rồi đọc to cả cặp xem ý đã cân chưa. Viết xong thì chép lên tấm thiệp Tết làm bằng giấy A4 làm quà cũng xinh.
Câu đối đỏ đứng chung với mâm ngũ quả, nồi bánh chưng và lời chúc đầu năm, làm nên cái Tết của người Việt. Muốn đọc thêm thì có phong tục Tết Nguyên đán, còn cần câu chúc cho từng người thân thì chọn nhanh trong lời chúc Tết 2027. Cần câu chúc bằng chữ Hán kèm phiên âm để nhắn tin thì xem lời chúc Tết tiếng Trung.
