Chi tiêu Tết tiết kiệm: mẫu bảng và cách lập ngân sách

Để chi tiêu Tết tiết kiệm, hãy chốt tổng số tiền được phép tiêu, lập bảng cho từng khoản, rồi theo dõi cả phần đã trả lẫn phần còn phải trả. Khoản cần thiết lo trước, quà biếu, đồ trang trí và mấy khoản co giãn được thì tính sau. Mấy bảng mẫu chi tiêu Tết trong bài này, bạn cứ sửa theo túi tiền và nhu cầu nhà mình.

Ví dụ xuyên suốt là một bảng chi tiêu Tết 8 triệu đồng, để bạn thấy cách cộng và cách điều chỉnh. Mọi số tiền trong ví dụ đều là giả định, không phải khảo sát chi tiêu, giá thị trường hay mức chi khuyên nhà nào cũng theo. Lúc làm thật, bạn thay bằng số dư mình đang có, báo giá và hóa đơn của nhà mình.

1. Xác định khoản tiền thực sự dành được cho Tết

Việc đầu tiên khi lập ngân sách chi tiêu Tết: ghi ra số tiền đang có và những khoản thu chắc chắn về kịp trước lúc phải trả tiền. Tách riêng tiền sinh hoạt sau Tết và các khoản phải trả đúng hạn. Thưởng chưa được xác nhận thì đừng tính vào kế hoạch gốc; khi nào tiền về thật, lúc đó mới tính chuyện bổ sung. Còn chưa rõ năm nay công ty có thưởng không, bạn đọc bài thưởng Tết có bắt buộc không.

Cách ghi thu nhập, kê chi phí và theo dõi số đã chi trong các bảng ngân sách Tết ở bài này dựa theo hướng dẫn lập ngân sách của Consumer.gov, thuộc Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ. Còn cách chia khoản trong bài là mẫu vận dụng cho dịp Tết, không phải số liệu của cơ quan này.

Cách tính: tiền có thể dành cho Tết = tiền chắc chắn dùng được − tiền phải giữ cho sinh hoạt và những khoản phải trả đã có sẵn. Ví dụ giả định: có 14.000.000 đồng, cần giữ lại 6.000.000 đồng, thì trần chi Tết là 8.000.000 đồng. Tiền dự phòng cho mấy khoản phát sinh dịp Tết cũng phải nằm gọn trong trần này.

2. Mẫu bảng chi tiêu Tết: sáu nhóm khoản cần tính

Mẫu này không đặt tỷ lệ cố định cho nhóm nào. Ăn Tết ở nhà thì phần đi lại có thể giảm bớt. Phải đi xa thì lấy chi phí đi đường thật làm gốc rồi cân các khoản còn lại theo; đừng cố ép giá vé vào một tỷ lệ có sẵn.

3. Tính lì xì theo người nhận, tránh cộng trùng

Lên danh sách người nhận trước rồi hãy đi đổi tiền. Mỗi nhóm tính số người × số tiền mỗi người, rồi cộng các nhóm lại. Mừng bao nhiêu là chuyện của nhà mình; chẳng cần nâng lên chỉ để bằng nhà người ta.

Trong ví dụ, 100.000 đồng dư ra vẫn là tiền lì xì, đừng cộng thêm lần nữa vào quỹ dự phòng chung. Trong nhà có hai người cùng lo lì xì thì thống nhất trước ai mừng cho ai, kẻo lỡ chuẩn bị hai phong bao cho cùng một người. Cần tiền mệnh giá nhỏ để lì xì thì tránh mấy dịch vụ đổi tiền thu phí trên mạng; đổi thế nào cho đúng, bạn xem bài đổi tiền mới lì xì 2027.

4. Tách tiền đã trả và tiền còn phải trả

Món đồ Tết nào đã đặt cọc thì trong ngân sách vẫn phải tính đủ cả giá trị đã cam kết, chứ không chỉ tiền cọc. Mẫu ghi tiền đã trả và còn phải trả sau đây cũng dùng số giả định:

Với đơn quà Tết đặt cọc trong bảng mẫu, ngân sách đã dành 600.000 đồng chứ không phải 200.000 đồng. Lúc trả nốt 400.000 đồng thì chuyển số đó sang cột đã thanh toán, giá trị đơn giữ nguyên. Ghi kiểu này thì khỏi quên tiền còn nợ, cũng khỏi cộng lần trả thứ hai thành một đơn hàng mới.

Món chưa mua thì ghi giá dự kiến và ngày cần chốt. Món đã trả mà đang chờ hoàn tiền thì chỉ ghi tiền quay lại khi tiền hoàn đã về tới tay. Mỗi lần cập nhật, dò bảng với hóa đơn hoặc lịch sử giao dịch, đừng nhớ theo cảm giác.

5. Cách cân đối chi tiêu Tết khi vượt ngân sách

Giả sử tiền đi lại tăng từ 2.000.000 lên 2.600.000 đồng, các mục khác giữ nguyên thì kế hoạch chi tiêu Tết 8.000.000 đồng sẽ vượt 600.000 đồng. Một cách xoay là bớt phần nhà cửa 300.000 đồng, bớt quà biếu 300.000 đồng bằng cách chọn món khác; tổng lại về 8.000.000 đồng mà phần dự phòng vẫn còn nguyên.

• Xem trước những khoản còn đổi được: số lượng món, gói quà, đồ trang trí chưa mua.
• Khoản đã đặt thì đọc kỹ điều kiện hủy, đổi, vì tiền cọc đâu phải lúc nào cũng lấy lại được.
• Có đụng đến dự phòng thì ghi rõ chuyển bao nhiêu sang khoản nào, dự phòng còn lại bao nhiêu.
• Đừng xử lý phần vượt bằng cách xóa khỏi bảng những khoản chắc chắn vẫn phải trả.

6. Mua sắm Tết tiết kiệm từ danh sách đã chốt

Trước khi đi mua sắm Tết, lục lại xem đồ khô, vật dụng, đồ trang trí nào còn dùng được. Đếm xem mấy bữa ăn ở nhà, mấy bữa có khách, rồi mới tính lượng thực phẩm cần mua. Quà biếu thì hỏi xem người nhận cần gì trước khi chọn kiểu gói; một món dùng được thường dễ chọn hơn cả giỏ nhiều món mà chẳng biết người ta có dùng không.

So hai lựa chọn thì quy về cùng quy cách, cộng luôn phí giao hàng, bao gói. Chỉ mua số lượng lớn khi biết chắc sẽ dùng vào việc gì và hạn dùng còn đủ lâu. Tự dưng muốn mua món ngoài danh sách thì ghi nó vào đúng nhóm chi, xem phải bỏ hay bớt khoản nào rồi mới trả tiền.

7. Sau Tết, giữ lại dữ liệu nào?

Giữ lại tổng chi tiêu Tết thật của từng nhóm, kèm một dòng ghi vì sao lệch, kiểu “thêm một chặng xe” hay “đã có sẵn đồ trang trí”. Sang năm lập kế hoạch, mấy hóa đơn và ghi chú này có ích hơn nhiều so với một tỷ lệ tiết kiệm chẳng biết tính ra từ đâu. Bạn cũng sẽ tách được đâu là khoản chỉ phát sinh một lần, đâu là khoản dễ lặp lại.

Nhà định mua vàng vào ngày vía Thần Tài 2027 thì ghi khoản này thành một dòng riêng, chỉ dùng tiền đã để dành sẵn, đừng lấy từ phần giữ cho sinh hoạt.

Câu hỏi thường gặp khi lập kế hoạch chi tiêu Tết

Tết chi bao nhiêu tiền là hợp lý?

Chẳng có mức chi tiêu Tết nào đúng cho mọi nhà. Bắt đầu từ số tiền còn dùng được sau khi đã giữ lại tiền sinh hoạt và các khoản phải trả, rồi tính theo số người, đường đi và số bữa ăn dự kiến. Bảng mẫu 8 triệu đồng trong bài chỉ để minh họa cách tính, không phải mức chi chuẩn.

Bảng chi tiêu Tết cần những cột nào?

Bạn có thể kẻ các cột: nhóm chi, tên khoản, số tiền dự kiến, giá trị đã chốt, đã thanh toán và còn phải trả. Khoản nào đã chốt thì lấy giá trị chốt thế chỗ số dự kiến của chính khoản ấy, đừng cộng cả hai. Thêm cột ngày cần trả và ghi chú để theo dõi tiền cọc hay đơn hàng bị đổi.

Chốt xong trần chi rồi, bạn có thể lập tiếp danh sách mua sắm Tết và tách riêng ngân sách lì xì theo người nhận, khoản nào cũng soát được.