Sắm Tết cần mua những gì? Danh sách sắm Tết nên bắt đầu từ số người ở nhà, số bữa sẽ nấu và những thứ đang có sẵn trong tủ. Rồi mới thêm thực phẩm, đồ tiếp khách, quà tặng và vật dụng còn thiếu. Làm vậy thì mua đúng cái mình cần, chứ không phải cứ thấy danh sách mẫu có gì là mua theo nấy. Mua sắm chỉ là một phần việc; những việc còn lại nằm trong bài chuẩn bị Tết cần những gì.
Trước khi đi sắm Tết, mở tủ lạnh, tủ đồ khô và chỗ cất đồ dùng ra kiểm một lượt. Ghi lại còn bao nhiêu dùng được, hạn sử dụng đến bao giờ và đang cất ở đâu. Thứ gì không rõ còn tốt không, hoặc đã hết hạn, thì đừng tính vào phần dự trữ.
Chốt ba con số trước khi viết danh sách
Ba con số cần biết trước khi viết danh sách sắm Tết là người ăn thường xuyên, bữa ăn tại nhà và khách đã xác nhận. Chẳng hạn nhà bốn người mà mùng 2 đi thăm họ hàng cả ngày thì đâu cần mua nhiều như nhà nấu đủ chín bữa trong ba ngày.
Lúc tính lượng đồ sắm Tết theo số khách, phân biệt người ghé uống chén trà với người ở lại ăn cơm. Tiếp sáu khách trong một tiếng đồng hồ không có nghĩa phải trữ thêm sáu suất ăn cho cả kỳ nghỉ.
Lịch chưa chốt thì cứ sắm Tết phần chắc chắn trước. Chừa một khoản để mua bổ sung một lần sau thường dễ xoay hơn là chất đầy tủ lạnh ngay từ đầu.
Bảng sắm Tết theo nhóm hàng
| Nhóm | Món cần tính | Mua bao nhiêu |
|---|---|---|
| Thực phẩm cho bữa chính | Gạo, thịt, cá, trứng, đậu phụ | Cộng nguyên liệu theo thực đơn đã chọn |
| Rau, củ, trái cây ăn | Rau lá, củ nấu canh, quả dùng tráng miệng | Chia theo bữa, tính cả chuyện cất được bao lâu |
| Đồ tiếp khách | Trà, cà phê, bánh, hạt, nước uống | Theo số lượt khách, khẩu vị và món đang có |
| Gia vị | Dầu ăn, nước mắm, muối, đường | Xem chai đang dùng còn bao nhiêu rồi hẵng mua chai mới |
| Quà tặng | Quà bố mẹ, người thân, người cần thăm | Mỗi người nhận một dòng, ngân sách ghi riêng |
| Vật dụng | Túi rác, hộp đựng thực phẩm, khăn lau | Thiếu hay hỏng cái nào thì mua cái đó |
| Trang trí | Hoa, cành, giấy trang trí | Chọn chỗ đặt trước, mua cho vừa chỗ ấy |
Nhà nào bày mâm ngũ quả riêng với trái cây để ăn thì ghi thành hai dòng trong danh sách sắm Tết. Quà biếu và đồ nhà dùng cũng vậy, dán nhãn riêng kẻo lỡ tay bóc nhầm.
Món nào mua trước, món nào mua sát ngày?
Mua trước: quà đã biết tặng ai, vật dụng còn thiếu và thực phẩm đóng gói còn hạn dùng đủ lâu. Trước khi đặt, xem ngày giao, điều kiện đổi trả và nhà còn chỗ cất không. Mua sớm chưa chắc món nào cũng rẻ hơn; so thì so cùng quy cách và tổng tiền phải trả.
Mua gần ngày sử dụng: rau lá, thực phẩm tươi và hoa, mấy thứ cần tươi đúng lúc dùng dịp Tết. Chọn ngày mua theo lịch mở cửa của chỗ bán và sức chứa của tủ lạnh. Đặt giao tận nhà thì ghi rõ giờ nhận và nhờ sẵn người kiểm hàng. Chọn hoa hợp phòng và giữ hoa tươi lâu thế nào, bài hoa chưng Tết phòng khách có nói kỹ.
Mua bổ sung: món tùy khách có đến không, hay lịch ăn có đổi không. Danh sách này nên ngắn, có mức tiền tối đa và một người phụ trách, kẻo mỗi người trong nhà lại mua trùng một món.
Ví dụ tính lượng mua từ thực đơn
Giả sử ba món trong thực đơn Tết đã chốt cần lần lượt 300 g, 200 g và 250 g cà rốt, tổng cộng 750 g. Nhà còn 250 g dùng được thì chỉ cần mua 500 g, khỏi phải mua ba túi riêng cho từng món.
Nguyên liệu nào cũng tính y như vậy:
Cần mua = tổng lượng sẽ dùng − lượng đang có còn dùng được.
Gia vị thì chỉ trừ được khi bạn ước được còn lại bao nhiêu. Không ước được thì mở tủ ra xem tận mắt, đừng mặc định là phải mua thêm. Muốn có sẵn một thực đơn để gom nguyên liệu, bạn bắt đầu từ Thực đơn 3 ngày Tết cho 4 người.
Kiểm hàng trước khi thanh toán và khi nhận
Đọc tên sản phẩm, thành phần, khối lượng, hạn sử dụng và cách bảo quản. Món nào có thể không hợp người nhận, như đồ có hạt hay có sữa, thì hỏi trước, đừng tin vào chữ “cao cấp” trên hộp.
Đồ Tết cần giữ lạnh thì mang về phải có chỗ cất ngay. Theo Hướng dẫn bảo quản thực phẩm của FDA, tủ lạnh nên để ở 4°C hoặc thấp hơn, và đừng nhét chật quá kẻo hơi lạnh khó lưu thông. Thế nên tủ chứa được bao nhiêu cũng là giới hạn thật của danh sách mua.
Nhận quà hay giỏ quà đóng sẵn thì dò từng món với mô tả đơn hàng. Bao bì lỗi, thiếu hàng hay sai quy cách thì chụp ảnh lại trước, rồi mới liên hệ nơi bán.
Những món có thể bỏ khỏi danh sách
Khi sắm Tết, bạn có thể gạch mấy món chỉ mua vì “nhà nào cũng có”, đồ trang trí chưa biết để đâu, và những thứ hấp dẫn chỉ vì mua nhiều được giảm giá. Đồ tiếp khách cũng vậy: hai món cả nhà thích, ăn hết sạch, vẫn hơn nhiều hộp mở dở.
Trước khi chốt đơn sắm Tết, cộng cả phí giao hàng, bao bì và khoản đã đặt cọc. Dò lại với bảng ngân sách Tết; tổng vượt trần thì bỏ bớt món ít cần. Giữ lại danh sách đã mua, để ai trong nhà đi chợ lần sau còn xem mà khỏi mua trùng. Quà cho ai, bao nhiêu là vừa thì có thêm gợi ý quà Tết theo từng người nhận.
