Giao thừa là gì? Giao thừa là thời khắc chuyển từ năm cũ sang năm mới. Với Tết Nguyên đán, đó là lúc đêm cuối năm âm lịch bước sang ngày mùng 1 tháng Giêng. Bản thân chữ ấy chỉ nói về khoảnh khắc chuyển năm; còn đón giao thừa thế nào là cách mỗi nhà, mỗi cộng đồng cùng bước qua khoảnh khắc ấy.
Giao thừa đón Tết Đinh Mùi 2027 rơi vào lúc chuyển từ ngày 05/02 sang 06/02/2027 dương lịch, theo giờ Việt Nam. Năm ấy tháng Chạp chỉ có đến ngày 29, nên không có đêm 30 Tết. Muốn đối chiếu lại thì bạn xem bài ngày Tết 2027.
Vì sao giao thừa có ý nghĩa đặc biệt?
Theo cách hiểu văn hóa, giao thừa là lúc tiễn năm cũ, đón năm mới. Nghiên cứu về phong tục của GS.TS Ngô Đức Thịnh, được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đăng lại trong Bài viết về lễ nghi và phong tục Tết, xem thời khắc này như một mốc chuyển chu kỳ, gắn với nhiều sinh hoạt cộng đồng. Còn những lớp ý nghĩa tâm linh nhắc trong tư liệu thì phản ánh quan niệm truyền thống.
Ở trong nhà, ý nghĩa của giao thừa có thể rất gần gũi: cùng nhau chờ đến giờ khắc chuyển năm, gửi nhau lời chúc đầu tiên, hay dành ít phút nhắc lại chuyện năm cũ. Người đang trực ca, đang đi đường hay sống ở nơi lệch múi giờ thì đón theo cách nào hợp hoàn cảnh mình.
Những cách đón giao thừa thường gặp
Quây quần tại nhà: đêm giao thừa, cả nhà ngồi nói chuyện, xem chương trình mình thích, làm một món ăn nhẹ hoặc gọi điện cho người thân. Chẳng cần bày trò liên tục; chỉ ngồi bên nhau một lúc cũng đủ thấy cả nhà đang cùng đón một khoảnh khắc.
Thực hành tín ngưỡng theo nếp nhà: gia đình có thể làm lễ tưởng nhớ tổ tiên hoặc những nghi thức riêng của nhà mình. Chuẩn bị thế nào là tùy truyền thống mỗi nhà, ở đây không đưa mâm lễ hay bài khấn nào làm mẫu bắt buộc. Muốn biết lễ vật thường thấy cho lễ ngoài trời và lễ trong nhà, bạn xem bài mâm cúng giao thừa. Nhà có đọc văn khấn thì bài khấn theo bố cục cổ truyền nằm ở văn khấn giao thừa.
Tham gia hoạt động công cộng: có người thích ra chỗ đông vui đón năm mới lúc giao thừa. Lịch sự kiện, phân luồng và điều kiện tham dự Tết 2027 thì phải chờ đơn vị tổ chức công bố rồi xem cho chắc; đừng lấy chương trình năm trước mà chắc mẩm năm nay cũng thế.
Phong tục có giống nhau giữa các vùng không?
Không đâu. Chẳng phải nhà nào cũng thức tới đúng giờ chuyển năm, đi lễ hay làm lễ ngoài trời. Ngay trong một vùng, nếp nhà, tôn giáo và chỗ ở mỗi nhà đã khác nhau nhiều rồi.
Chuyện người đầu tiên đến nhà, lời ăn tiếng nói đầu năm hay những điều nên kiêng là thuộc về tập quán và niềm tin. Tìm hiểu với lòng tôn trọng thì tốt, nhưng đổ hết may rủi cả năm lên đầu một vị khách hay một sơ suất đêm Tết thì chẳng có cơ sở nào. Tục về người khách đầu tiên thường gọi là xông đất, mỗi vùng, mỗi nhà hiểu một khác.
Đến nhà người khác thì hỏi trước giờ nào tiện và nhà họ muốn đón giao thừa ra sao. Đừng bất thình lình tới quá khuya, cũng đừng tự nhận làm phần lễ nào mà chủ nhà chưa nhờ.
Một kế hoạch đón giao thừa gọn cho gia đình
| Việc | Cách chuẩn bị |
|---|---|
| Chọn chỗ đón | Bàn xem ở nhà hay ra ngoài, những ai cùng đi |
| Hẹn cuộc gọi | Ghi cả giờ Việt Nam lẫn giờ ở chỗ người thân đang sống |
| Chuẩn bị đồ dùng | Sạc đầy điện thoại, mang nước uống, ra ngoài thì mặc áo hợp thời tiết |
| Lo cho trẻ và người cần nghỉ | Cứ để đi ngủ sớm hoặc về trước |
| Chốt đường về | Chốt phương tiện về, và chỗ gặp lại nếu lạc nhau |
Đón ở nhà thì có thể dành chừng nửa tiếng trước giao thừa để tạm gác việc dọn dẹp, bày biện. Có sẵn món gì thì dùng món ấy, khỏi mở thêm cả loạt đồ ăn. Chúc nhau xong, ai mệt thì cứ đi nghỉ, chẳng ai nên bảo thế là thiếu không khí Tết.
Nói gì với nhau vào lúc chuyển năm?
Cứ bắt đầu từ những câu dễ nói: “Mong năm nay nhà mình có thêm nhiều bữa cơm cùng nhau” hoặc “Cảm ơn mọi người vì những việc đã cùng làm trong năm qua”. Muốn nói tới một dự định thì chọn chuyện còn bàn tiếp được, đừng biến lúc giao thừa thành buổi giao chỉ tiêu.
Đêm giao thừa, ai đang trải qua mất mát hay thay đổi lớn thì có thể hỏi thăm riêng, và để họ tự chọn góp mặt tới đâu. Đâu phải ai cũng bước sang năm mới với cùng một tâm trạng.
Giao thừa dễ thành kỷ niệm hơn khi cách đón hợp với chính những người có mặt. Bạn có thể chuẩn bị sẵn mấy lời chúc Tết ngắn gọn; còn đang ở xa gia đình thì đọc kế hoạch đón Tết xa quê.
