Trò chơi ngày Tết cho gia đình chẳng cần cầu kỳ: một nắm sỏi, chiếc khăn, sợi dây hay vài câu đố là đủ cho cả nhà cùng chơi, từ trẻ nhỏ đến ông bà. 10 trò gợi ý trong bài đều chơi được ngay tại nhà; trò nào cũng ghi sẵn số người, độ tuổi, thời gian, đồ cần có và luật chơi ngắn gọn, người lớn giải thích một phút là xong.
Chọn trò theo chỗ chơi và số người có mặt thật: sân rộng thì chơi trò vận động, phòng khách thì chơi trò ngồi. Mỗi lượt chơi ngắn thôi, thấy trẻ bắt đầu mệt là đổi trò; cốt là cả nhà vui vẻ, gần nhau hơn, chứ đâu cần phân thắng thua.
10 trò chơi ngày Tết cho gia đình
| Trò chơi | Số người | Hợp với | Thời gian | Vật dụng |
|---|---|---|---|---|
| Ô ăn quan | 2 | Trẻ từ khoảng 6 tuổi, người lớn | 15–30 phút | Phấn hoặc giấy kẻ ô, 50 viên sỏi, 2 viên to |
| Bịt mắt bắt dê | 5 trở lên | Mọi lứa tuổi | 10–15 phút | Khăn bịt mắt |
| Rồng rắn lên mây | 6 trở lên | Trẻ em | 10–15 phút | Không cần |
| Kéo co | 6 trở lên | Trẻ lớn, người lớn | 10 phút | Dây thừng, khăn buộc giữa dây |
| Nhảy bao bố | 4 trở lên | Trẻ lớn, người lớn | 10 phút | Bao vải hoặc túi to |
| Đập niêu (bản an toàn) | 3 trở lên | Trẻ em có người lớn đi kèm | 10–15 phút | Khăn, gậy xốp, bóng bay hoặc hộp giấy |
| Bầu cua lấy kẹo | 3–8 | Mọi lứa tuổi | 20 phút | Bàn bầu cua, 3 xúc xắc, kẹo hoặc hạt dưa |
| Truy tìm bao lì xì | 2 trở lên | Trẻ em | 15–20 phút | Bao lì xì, giấy ghi gợi ý |
| Đố vui ngày Tết | Chia 2 đội | Cả nhà nhiều thế hệ | 15–20 phút | Giấy ghi câu hỏi |
| Hộp điều ước năm mới | Cả nhà | Mọi lứa tuổi | 20 phút | Giấy, bút, một chiếc hộp |
Trò chơi dân gian ngày Tết và luật chơi
Ô ăn quan. Kẻ một hình chữ nhật chia 10 ô vuông (hai hàng, mỗi hàng 5 ô), hai đầu thêm hai ô bán nguyệt làm ô quan. Mỗi ô vuông bỏ 5 viên sỏi, mỗi ô quan để 1 viên to. Đến lượt mình, bạn bốc hết sỏi ở một ô bên phía mình rồi rải lần lượt mỗi ô một viên, rải chiều nào tùy bạn. Rải hết mà ô kế tiếp còn sỏi thì bốc lên rải tiếp; ô kế tiếp trống mà ô sau nó có sỏi thì được ăn cả ô đó. Gặp hai ô trống liền nhau, hoặc gặp ô quan còn quân, là mất lượt. Hai ô quan đều bị ăn hết thì ván kết thúc, ai nhiều sỏi hơn thì thắng; viên quan thường tính bằng 10 viên sỏi, có nơi tính khác.
Bịt mắt bắt dê. Cả nhà nắm tay nhau thành vòng tròn. Hai người vào giữa: một người bịt mắt đi bắt, một người làm “dê”, vừa di chuyển vừa kêu “be be” cho người bắt đoán hướng. Bắt được thì đổi vai. Trước khi chơi, nhớ dọn bàn ghế, đồ dễ vỡ ra khỏi vòng.
Rồng rắn lên mây. Một người làm thầy thuốc, những người còn lại xếp nối đuôi, tay đặt lên vai người đứng trước. Cả đoàn vừa đi vừa hát đồng dao “Rồng rắn lên mây…” (lời hát có nhiều bản khác nhau tùy vùng), tới trước mặt thầy thuốc thì đối đáp. Cuối cùng thầy thuốc tìm cách bắt người đi cuối, người đầu hàng dang tay che chắn; ai bị bắt hay làm đứt hàng thì đổi vai.
Kéo co. Chia hai đội đều sức, buộc khăn ở giữa dây, kẻ một vạch giữa sân. Đội nào kéo được khăn qua vạch về phía mình thì thắng, chơi ba ván. Đừng quấn dây quanh cổ tay, chơi trên nền bằng phẳng, và đừng đột ngột buông dây khi đội bên kia đang kéo.
Nhảy bao bố. Mỗi người đứng trong một cái bao, hai tay giữ miệng bao, bật nhảy tới vạch đích rồi quay về. Chia đội chơi tiếp sức thì vui hơn; trẻ nhỏ nên nhảy trên cỏ hoặc trên thảm.
Đập niêu bản an toàn. Người chơi bịt mắt, xoay ba vòng rồi dò đường tìm vật treo mà đập. Chơi trong nhà thì thay niêu đất bằng bóng bay hoặc hộp giấy đựng kẹo, dùng gậy xốp; người xem đứng cách xa ra, còn người lớn thì đứng ngay cạnh người đang chơi.
Trò chơi trong nhà cho cả nhà nhiều thế hệ
Bầu cua lấy kẹo. Người chơi đặt kẹo, hạt dưa vào các ô trên bàn; người làm cái lắc ba viên xúc xắc. Cứ mỗi mặt xúc xắc trùng với ô mình đặt, người chơi được nhận thêm số kẹo bằng số đã đặt; ô nào không trùng thì kẹo về tay người làm cái. Chỉ chơi lấy kẹo, không đặt tiền: đánh bạc bằng tiền là vi phạm pháp luật, lại dễ biến cuộc vui thành căng thẳng.
Truy tìm bao lì xì. Người lớn giấu vài bao lì xì quanh nhà, bao nào cũng kèm một mẩu gợi ý dẫn tới bao kế tiếp. Gợi ý thì ra theo độ tuổi, để đứa nhỏ nhất cũng tìm được. Nhân tiện muốn kể cho trẻ nghe thêm về tục mừng tuổi, bạn đọc bài ý nghĩa lì xì ngày Tết.
Đố vui ngày Tết. Chia hai đội, đội nào cũng có đủ già trẻ, trả lời đúng một câu được một điểm. Vài câu để bạn bắt đầu:
- Mùng 1 Tết 2027 là ngày nào dương lịch? (Thứ Bảy, 06/02/2027)
- Năm 2027 là năm con gì? (Đinh Mùi, năm con dê)
- Ông Công ông Táo lên chầu trời vào ngày âm lịch nào? (23 tháng Chạp)
- Điền tiếp: “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ…” (Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh)
Ông bà có thể làm người ra câu đố về Tết ngày xưa, kiểu hồi đó ở quê gói bánh thế nào, trẻ con chơi gì. Mấy đoạn kể chuyện ấy thường là lúc cả nhà nhớ lâu nhất.
Hộp điều ước năm mới. Mỗi người viết ra một điều muốn cùng cả nhà làm trong năm mới, gấp lại bỏ vào hộp. Đêm giao thừa hoặc sáng mùng 1, lần lượt từng người bốc ra đọc to, xong cất hộp đi, Tết năm sau mở lại xem. Còn muốn biết thêm cách đón khoảnh khắc chuyển năm, bạn đọc bài giao thừa là gì.
Lưu ý an toàn khi chơi ngày Tết
- Dọn chỗ chơi cho thoáng: cất bình hoa, mâm ngũ quả, đồ thủy tinh và dây điện đèn trang trí.
- Ăn xong một lúc rồi hẵng chơi trò vận động; uống đủ nước, thấy trẻ đỏ mặt, thở gấp thì cho nghỉ.
- Trẻ nhỏ đang chạy nhảy thì không ngậm sỏi, hạt dưa, kẹo cứng trong miệng; sỏi chơi ô ăn quan nên chọn viên to.
- Người lớn đã uống rượu bia thì đừng chơi mấy trò cần giữ thăng bằng hay phải kéo mạnh.
Gợi ý lịch chơi trong ba ngày Tết
Chiều mùng 1 khách đến chúc Tết, chơi mấy trò trong nhà như đố vui, ô ăn quan là hợp. Hết trò thì tra năm cá nhân 2027 theo thần số học cho từng người rồi so với nhau, cũng đủ rôm rả. Mùng 2 các nhà họp mặt, con cháu đông đủ thì bày kéo co, nhảy bao bố ngoài sân. Mùng 3 để dành cho truy tìm bao lì xì và mở hộp điều ước trước khi mọi người lên đường. Cả nhà về quê thì bỏ sẵn khăn, túi vải và bộ bầu cua nhỏ vào hành lý; đi đường với con nhỏ cần chuẩn bị gì nữa, bạn xem thêm kinh nghiệm về quê ăn Tết cùng trẻ nhỏ.
