Cách luộc gà cúng da vàng, không nứt gồm năm bước: chọn gà trống ta cỡ vừa, sơ chế sạch, tạo dáng cánh tiên, luộc lửa nhỏ khoảng 15 phút rồi tắt bếp ngâm tiếp, cuối cùng nhúng nước đá và quét mỡ cho da bóng. Nhớ là gà phải chín kỹ tới xương rồi mới đem cúng và ăn.
Cách làm này gom từ những kinh nghiệm quen thuộc, trong đó có cách luộc của nhà báo Vĩnh Quyên mà báo Dân trí từng giới thiệu: nồi to cho gà ngập sâu, lửa nhỏ cho da khỏi co rách. Định lượng cho một con gà chừng 1,2–1,5 kg đã làm sạch; mất chừng 20 phút sơ chế và 50–60 phút luộc, ngâm.
Nguyên liệu luộc gà cúng
| Nguyên liệu | Lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gà trống ta | 1 con, 1,2–1,5 kg đã làm sạch | Da mỏng, mào đỏ tươi, chân vàng |
| Gừng | 1 củ (khoảng 30 g) | Đập dập, cho vào nước luộc |
| Hành tím | 3–4 củ | Nướng sơ hoặc đập dập |
| Muối | 1 thìa cà phê và một ít muối hạt | Muối hạt để xát sơ chế |
| Chanh | 1 quả | Xát da cho sạch nhớt |
| Bột nghệ | 1 thìa cà phê (tùy chọn) | Cho vào nước luộc giúp da vàng |
| Mỡ gà hoặc dầu ăn | 1 thìa canh | Quét cho da bóng |
| Đá viên | 1 tô lớn | Pha nước đá để nhúng gà |
| Hoa hồng đỏ | 1 bông (tùy chọn) | Cài vào mỏ khi dâng cúng |
Sơ chế và tạo dáng gà cánh tiên
- Khi làm gà, cắt tiết đúng chỗ và dốc ngược cho ra hết tiết, để đầu gà luộc lên không bị thâm.
- Nhổ sạch lông tơ, lấy hết phổi và nội tạng. Xát muối hạt và chanh khắp da, rửa lại bằng nước sạch.
- Tạo dáng cánh tiên: khứa nhẹ ở nách cánh, bẻ hai cánh vòng ra sau lưng rồi cài đầu cánh vào nhau.
- Nhét hai chân vào khoang bụng hoặc buộc gọn, để gà nằm gọn trong nồi.
Cách luộc gà cúng không nứt da
- Chọn nồi to, đủ để nước ngập gà ít nhất 10 cm. Cho gừng, hành tím, 1 thìa cà phê muối và bột nghệ (nếu dùng) vào nồi.
- Thả gà vào khi nước còn nguội hoặc mới ấm, đặt gà nằm sấp. Không thả gà vào nước đang sôi mạnh vì da co lại dễ rách.
- Đun lửa vừa đến khi nước sôi lăn tăn, vớt bọt. Hạ lửa nhỏ, giữ sôi lăn tăn khoảng 15 phút.
- Tắt bếp, đậy vung, để gà ngâm trong nồi thêm 20–30 phút tùy cỡ gà.
- Kiểm tra chín: xiên que vào chỗ dày nhất của đùi, nước chảy ra trong, không còn màu hồng. Có nhiệt kế thì phần đùi cần đạt khoảng 74 °C. Chưa chín thì đun nhỏ lửa thêm vài phút.
Làm da gà vàng óng và bóng
- Vớt gà ra là nhúng ngay vào thau nước đá chừng 2–3 phút, da sẽ săn, giòn và sạch bọt mỡ.
- Để ráo rồi quét một lớp mỡ gà rán hoặc dầu ăn thật mỏng cho da bóng lên.
- Đặt gà lên đĩa, cài bông hồng đỏ vào mỏ rồi mới dâng lên bàn thờ.
Lỗi thường gặp khi luộc gà cúng
| Lỗi | Nguyên nhân thường gặp | Cách tránh |
|---|---|---|
| Da nứt, rách | Lửa to, nồi chật, thả gà vào nước sôi mạnh | Nồi to, thả gà khi nước nguội, giữ lửa nhỏ |
| Da trắng bệch | Gà công nghiệp, nước luộc không có nghệ | Chọn gà ta, thêm chút bột nghệ |
| Đỏ xương, thịt hồng | Gà chưa chín tới xương | Ngâm lâu hơn, kiểm tra đùi trước khi vớt |
| Đầu gà thâm | Chưa ra hết tiết khi làm gà | Cắt tiết đúng chỗ, dốc ngược cho ra hết tiết |
Gà cúng dùng gà trống hay gà mái, đặt đầu quay hướng nào?
Mâm cúng Tết, cúng giao thừa thường dùng gà trống. Tiếng gà gáy báo trời sáng nên con trống hay được hiểu là tượng trưng cho khởi đầu mới, lại thêm mào đỏ, dáng cánh tiên nhìn đẹp mâm. Nhà nào vẫn quen dùng gà mái thì cứ theo nếp nhà.
Đặt lên mâm cúng gia tiên, cách thường gặp là để đầu gà hướng vào bàn thờ, về phía bát hương, gà nằm phủ phục như đang chầu. Mâm cúng giao thừa ngoài trời thì nhiều nhà lại quay đầu gà ra phía ngoài, hướng ra sân hay cổng, ý là đón năm mới. Mỗi vùng giải thích một kiểu, nhà mình xưa nay đặt thế nào thì giữ thế ấy.
Sau khi hạ lễ
Chặt gà bằng dao sắc, ăn kèm lá chanh thái chỉ với muối tiêu chanh là hết ý. Nước luộc gà đừng đổ đi, để nấu canh miến, canh bóng cho mâm cỗ. Gà ăn không hết thì đừng để ngoài quá 2 giờ; cho vào hộp kín, cất ngăn mát, ăn trong 3–4 ngày.
Trên mâm cỗ Tết, đĩa gà luộc hay nằm cạnh đĩa xôi gấc. Mỗi miền còn những món gì thì xem mâm cỗ Tết miền Bắc, miền Nam, miền Trung; đêm cuối năm cúng gì thì có bài mâm cúng giao thừa.
.jpg){kind=link}