Mâm cỗ Tết miền Trung nổi bật với những món để được nhiều ngày như thịt heo ngâm nước mắm, bắp bò ngâm mắm, tôm chua, dưa món, bên cạnh bánh tét và các loại bánh riêng từng vùng như bánh tổ xứ Quảng, bánh in, bánh phu thê Huế. Cỗ miền Trung ăn đậm hơn, mặn ngọt và cay hơn mâm cỗ ngoài Bắc lẫn trong Nam.
Những món cỗ Tết miền Trung kể trong bài này được TS Đinh Đức Tiến (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) và nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vĩ nhắc tới trong một bài trên báo VietNamNet. Ông Vĩ cho rằng thời tiết miền Trung khắc nghiệt nên người ta quen làm những món để được lâu.
Mâm cỗ Tết miền Trung gồm những món gì?
| Món | Đặc điểm |
|---|---|
| Thịt heo ngâm nước mắm | Thịt ba chỉ hoặc nạc đùi luộc chín, ngâm nước mắm đường; ăn với bánh tráng, rau sống |
| Bắp bò ngâm mắm | Bắp bò luộc, ngâm nước mắm nêm, vị đậm |
| Tôm chua | Món Huế: tôm ủ chua cùng riềng, tỏi, ớt, ăn kèm thịt luộc |
| Dưa món | Đu đủ, cà rốt, củ cải phơi se, ngâm nước mắm đường |
| Bánh tét | Ăn với dưa món; nhiều nhà chiên lát bánh cho giòn |
| Bánh tổ, bánh in, bánh phu thê | Bánh riêng từng vùng: bánh tổ xứ Quảng, bánh in Bình Định, Quảng Ngãi, bánh phu thê Huế |
Bên cạnh mấy món ngâm, mâm cỗ miền Trung vẫn có gà luộc, canh, chả giò như hai miền kia. Tự làm thì xem cách luộc gà cúng, nem rán và gói bánh tét. Hũ dưa món ăn kèm bánh tét cũng tự làm được, xem cách làm dưa món.
Cách làm thịt heo ngâm nước mắm
- Chọn chừng 1 kg thịt ba chỉ hoặc nạc đùi còn bì. Rửa sạch, chần qua nước sôi có gừng rồi đổ bỏ nước đầu.
- Luộc thịt trong nước mới với vài lát gừng, hành tím cho đến khi chín kỹ, xiên đũa vào không thấy nước hồng rỉ ra. Vớt ra để nguội và thật ráo.
- Pha nước ngâm theo tỷ lệ hay dùng: 1 phần nước mắm, 1 phần nước, nửa phần đường, đun sôi rồi để nguội hẳn. Nước mắm nhà mình mặn hay nhạt thì nêm lại cho vừa.
- Cắt thịt miếng dày vừa, xếp vào hũ thủy tinh sạch và khô cùng tỏi, ớt, đổ nước ngâm cho ngập rồi đậy kín.
- Cất hũ vào ngăn mát. Chừng 2–3 ngày là thịt ngấm, thái mỏng ăn với bánh tráng, rau sống, dưa món.
Bảo quản các món ngâm mắm an toàn
- Thịt phải luộc chín kỹ và để nguội hẳn mới ngâm, nước ngâm cũng phải nguội.
- Hũ lúc nào cũng để ngăn mát, lần nào gắp cũng dùng đũa sạch và khô, và ăn hết trong chừng một tuần.
- Thấy nước ngâm nổi váng, nhớt hay có mùi lạ thì bỏ cả hũ, đừng đun lại mà ăn tiếp.
Mâm cỗ miền Trung khác Bắc, Nam thế nào?
Miền Trung cũng ăn bánh tét như miền Nam, nhưng món ăn kèm đậm và cay hơn, lại nhiều món ngâm, ủ chua để giữ được qua mấy ngày Tết. Mâm cỗ Huế thường nhiều món nhỏ, bày rất khéo; còn ở xứ Quảng, bánh tổ là thứ bánh quen để dâng cúng và đem biếu nhau.
Hai kiểu mâm còn lại thì xem mâm cỗ Tết miền Bắc và mâm cỗ Tết miền Nam; đêm cuối năm cúng gì thì có bài mâm cúng giao thừa. Đặt ba mâm cạnh nhau thì có bảng so sánh ở bài mâm cỗ Tết 3 miền.
.jpg){kind=link}